 |
| माझ्या शेतातील कापूस 2026 |
कापूस पिकाचे योग्य खत व्यवस्थापन आणि रोग नियंत्रण करून तुम्ही प्रति एकरी कापसाचे बंपर उत्पादन घेऊ शकता. खाली कापूस पिकासाठी संपूर्ण खत नियोजन आणि प्रमुख रोग व त्यांच्या उपायांची सविस्तर माहिती दिली आहे.
कापूस खत व्यवस्थापन (Fertilizer Management)
कापूस पिकाला नत्र (Nitrogen), स्फुरद (Phosphorus) आणि पालाश (Potash) या मुख्य अन्नद्रव्यांची मोठी गरज असते. कोरडवाहू आणि बागायती कापसासाठी खतांचे डोस खालीलप्रमाणे विभागून द्यावेत:
१. कोरडवाहू कापूस (प्रति एकरी डोस)
- पहिला डोस (पेरणीच्या वेळी): २० किलो नत्र + २० किलो स्फुरद + २० किलो पालाश (उदा. १०:२६:२६ किंवा डीएपी + पोटॅश).
- दुसरा डोस (पेरणीनंतर ३० ते ३५ दिवसांनी): २० किलो नत्र (युरिया).
२. बागायती कापूस (प्रति एकरी डोस)
- पहिला डोस (पेरणीच्या वेळी): ३2 किलो नत्र + १६ किलो स्फुरद + १६ किलो पालाश.
- दुसरा डोस (पेरणीनंतर ३० ते ३५ दिवसांनी - पाते लागताना): १६ किलो नत्र.
- तिसरा डोस (पेरणीनंतर ६० दिवसांनी - बोंडे भरताना): १६ किलो नत्र + १६ किलो पालाश.
सूक्ष्म अन्नद्रव्ये आणि फवारणी (Micronutrients)
- पाते आणि बोंडे गळू नये म्हणून मॅग्नेशियम सल्फेट (१० किलो) आणि बोरॉन (५ किलो) प्रति एकरी बेसल डोसमध्ये किंवा फवारणीद्वारे द्यावे.
- बोंडांचा आकार वाढवण्यासाठी कापूस पिकावर पाते लागण्याच्या अवस्थेत १३:००:४५ किंवा ००:५२:३४ या विद्राव्य खतांची फवारणी करावी.
कापसावरील प्रमुख रोग आणि त्यांचे उपाय (Diseases & Control)
कापसावर प्रामुख्याने बुरशीजन्य आणि जिवाणूजन्य रोगांचा प्रादुर्भाव होतो. त्यांचे वेळेत नियंत्रण करणे गरजेचे आहे.
१. कोळशी किंवा दहिया रोग (Grey Mildew)
- लक्षणे: पानाच्या खालच्या बाजूला पांढरी किंवा राखाडी रंगाची बुरशी वाढते. पाने दह्यासारखी पांढरी दिसतात आणि नंतर सुकून गळतात.
- उपाय: प्रादुर्भाव दिसताच अझॉक्सीस्ट्रोबीन किंवा कार्बेन्डाझिम (१२%) + मँकोझेब (६३%) २ ग्रॅम प्रति लीटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.
२. लाल्या रोग (Red Leaf Disease / Lalya)
- लक्षणे: हा रोग नसून अन्नद्रव्यांची कमतरता आणि वातावरणातील बदलांमुळे होतो. कापसाची पाने कडेने लाल होतात आणि नंतर पूर्ण पान लाल होऊन वाळते.
- उपाय:
- पिकाला मॅग्नेशियम सल्फेटची कमतरता भासू देऊ नका.
- मॅग्नेशियम सल्फेट (१%) + युरिया (१%) म्हणजेच १०० ग्रॅम मॅग्नेशियम सल्फेट आणि १०० ग्रॅम युरिया १० लीटर पाण्यात मिसळून २ ते ३ फवारण्या कराव्यात.
३. मूळ सड किंवा मर रोग (Root Rot / Wilt)
- लक्षणे: बुरशीमुळे झाडाची मुळे सडतात. झाड अचानक सुकते आणि उपटल्यास सहज हातात येते.
- उपाय:
- पेरणीपूर्वी ट्रायकोडर्मा विरिडी या जैविक बुरशीनाशकाची बीजप्रक्रिया करावी.
- शेतात रोग दिसल्यास झाडाच्या मुळाशी कॉपर ऑक्सीक्लोराईड (२.५ ग्रॅम प्रति लीटर) किंवा कार्बेन्डाझिम पाण्यामध्ये मिसळून आळवणी (Drenching) करावी.
४. जिवाणूजन्य करपा (Bacterial Blight)
- लक्षणे: पानांवर, फांद्यांवर आणि बोंडांवर कोनीय काळे-तपकिरी ठिपके पडतात. यामुळे बोंडे सडतात.
- उपाय: स्ट्रिप्टोसायक्लीन (१ ते २ ग्रॅम) + कॉपर ऑक्सीक्लोराईड (३० ग्रॅम) १० लीटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.
महत्वाच्या टिप्स
- खते नेहमी झाडाच्या मुळाजवळ मातीआड (जमिनीत दाबून) द्यावीत, वर फेकून देऊ नयेत.
- रोगांचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी शेतातील तण काढून शेत नेहमी स्वच्छ ठेवावे.
- रासायनिक फवारणी करताना जमिनीमध्ये पुरेसा ओलावा (ओली जमीन) असणे आवश्यक आहे.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा