महाराष्ट्र शासनाकडून डाळिंब लागवडीसाठी भाऊसाहेब फुंडकर फळबाग लागवड योजना आणि रोजगार हमी योजना (MGNREGS) अंतर्गत ३ वर्षांत टप्प्याटप्प्याने प्रति हेक्टर ₹१,२६,३२१ पर्यंत अनुदान दिले जाते. तसेच ठिबक सिंचनासाठीही स्वतंत्रपणे योजना उपलब्ध आहेत.
डाळिंबाची शास्त्रीय पद्धतीने लागवड कशी करावी आणि शासकीय योजनांचा लाभ कसा घ्यावा, याची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
१. डाळिंब लागवड कशी करायची? (शास्त्रीय पद्धत)
जमीन व हवामान: डाळिंबासाठी उत्तम निचऱ्याची, मध्यम काळी किंवा चुनखडीयुक्त जमीन (सामू ६.५ ते ८.०) उत्तम ठरते. हवामान कोरडे आणि उष्ण असावे.
सुधारित जाती: महाराष्ट्रासाठी भगवा, फुले भगवा सुपर, गणेश, किंवा मृदुला या जाती अत्यंत फायदेशीर आणि जास्त मागणी असलेल्या आहेत.
लागवडीचे अंतर: दोन रोपांमध्ये आणि दोन ओळींमध्ये ४.५ मीटर × ३ मीटर किंवा ४ मीटर × ४ मीटर अंतर ठेवावे.
खड्डे तयार करणे: उन्हाळ्यात ६० × ६० × ६० सेंमी आकाराचे खड्डे खणावेत. त्यामध्ये २० किलो चांगले कुजलेले शेणखत, १ किलो सिंगल सुपर फॉस्फेट आणि कडुलिंबाची पेंड टाकून खड्डे भरून घ्यावेत.
लागवडीचा काळ: डाळिंबाची रोपे (गुटी कलमे) जून-जुलै (पावसाळ्यात) किंवा फेब्रुवारी-मार्च मध्ये लावावीत.
पाणी व्यवस्थापन: झाडांना फक्त ठिबक सिंचनानेच (Drip) पाणी द्यावे. यामुळे पाण्याचा निचरा व्यवस्थित होतो आणि मर रोगाचा (Wilt) धोका कमी होतो.
२. शासनाच्या प्रमुख अनुदान योजना
महाराष्ट्रात डाळिंब लागवडीसाठी खालील दोन प्रमुख योजनांमधून अर्थसाहाय्य केले जाते:
अ) भाऊसाहेब फुंडकर फळबाग लागवड योजना
अनुदान रक्कम: डाळिंब लागवडीसाठी प्रति हेक्टरी सुमारे ₹१,२६,३२१ पर्यंत अनुदान दिले जाते.
हप्ते: हे अनुदान ३ वर्षांत ५०:३०:२० या प्रमाणात मिळते (पहिल्या वर्षी ५०%, दुसऱ्या वर्षी ३०% आणि तिसऱ्या वर्षी २०%).
अट: दुसऱ्या आणि तिसऱ्या वर्षी अनुदानाचा हप्ता मिळण्यासाठी बागेतील झाडे अनुक्रमे ८०% आणि ९०% जिवंत असणे आवश्यक आहे.
पात्रता: कोकणात ०.१० ते १० हेक्टर आणि उर्वरित महाराष्ट्रात ०.२० ते ६ हेक्टर जमीन असणारे शेतकरी पात्र आहेत.
ब) महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना (MGNREGS)
ज्या शेतकऱ्यांकडे जॉब कार्ड (Job Card) आहे, त्यांना १००% केंद्रीय अनुदानातून फळबाग लागवड करता येते.
या योजनेत खड्डे खणणे, रोपे लावणे आणि खतांसाठी मजुरीच्या स्वरूपात थेट बँक खात्यात अनुदान मिळते.
क) पूरक योजना (ठिबक सिंचन)
फळबागेसाठी प्रधानमंत्री कृषी सिंचन योजनेअंतर्गत ठिबक सिंचन संच बसवण्यासाठी अल्प व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांना ८०% पर्यंत अनुदान दिले जाते.
३. आवश्यक कागदपत्रे आणि अर्ज कसा करावा?
आवश्यक कागदपत्रे:
आधार कार्ड
७/१२ उतारा आणि ८-अ उतारा (अद्ययावत)
बँक पासबुक पहिल्या पानाची प्रत
जात प्रमाणपत्र (अनुसूचित जाती/जमातीसाठी लागू असल्यास)
हमीपत्र / स्वयंघोषणा पत्र
अर्ज करण्याची पद्धत:
भाऊसाहेब फुंडकर योजनेचा लाभ घेण्यासाठी तुम्हाला महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत MahaDBT पोर्टल वर 'शेतकरी योजना' या पर्यायामध्ये जाऊन ऑनलाईन नोंदणी करावी लागेल.
रोजगार हमी योजनेतून लाभ मिळवण्यासाठी ग्रामपंचायतीमध्ये ग्रामसेवकाकडे अर्ज सादर करावा लागतो
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा